Mizan Analizi: Şirket Durumu Raporu

Mizandan şirket durumu nasıl çıkarılır?

Mizan, muhasebedeki bütün hesapların belirli bir tarihteki borç, alacak ve bakiye toplamlarını gösteren listedir. Bilanço ve gelir tablosu da mizandan türetilir; yani bir şirketin finansal fotoğrafını çekmek için gereken her şey mizanda vardır. Bu araç, muhasebe programınızdan aldığınız mizanı Tekdüzen Hesap Planı'na göre gruplar, özet bilançoyu ve özet gelir tablosunu kurar, ardından likidite, kaldıraç, kârlılık ve nakit döngüsü oranlarını hesaplayıp trafik ışıklarıyla yorumlar.

Hesap planı eşlemesi

Kapanış öncesi mizanda gelir ve gider hesapları henüz kapatılmamıştır. Araç bu hesaplardan dönem sonucunu hesaplar ve özkaynağa "dönem sonucu (kapanmamış)" satırı olarak ekler; böylece aktif ile pasif denkleşir. Giderleri 7/A ya da 7/B hesaplarında izleyen ve yansıtma kayıtlarını henüz yapmamış firmalarda 7'li hesaplar yaklaşık olarak maliyete ve faaliyet giderlerine eşlenir.

Başlıca oranlar

Cari oran              = Dönen varlıklar / KVYK                    iyi ≥ 1,5
Asit-test oranı        = (Dönen − Stoklar − Gelecek aylar gid.) / KVYK   iyi ≥ 1,0
Kaldıraç               = (KVYK + UVYK) / Aktif                      iyi ≤ 0,5
Faaliyet kâr marjı     = Faaliyet kârı / Net satışlar               iyi > %8
Alacak tahsil süresi   = Ticari alacaklar / (Net satış × Y) × 365   iyi < 60 gün
Nakit dönüşüm döngüsü  = Tahsil süresi + Stok süresi − Borç ödeme süresi

Y = 12 / dönemdeki ay sayısı (yıllıklaştırma)

Örnek bir mizanda dönen varlıklar 2.700.000 ₺ ve kısa vadeli borçlar 1.350.000 ₺ ise cari oran 2,00 olur. Ticari alacaklar 1.200.000 ₺, yıllık net satış 3.900.000 ₺ ise alacaklar ortalama 112 günde tahsil ediliyor demektir. Stok süresi 108 gün, satıcılara ödeme süresi 122 gün olduğunda nakit dönüşüm döngüsü yaklaşık 99 gündür: şirket her satışın parasını, malzemesini ödedikten üç ay sonra görmektedir.

Finansal sağlık skoru ve risk uyarıları

Her oran iyi, sınırda ya da zayıf olarak değerlendirilir. Likidite %30, kaldıraç %25, kârlılık %25 ve nakit döngüsü %20 ağırlıkla toplanarak 0 ile 100 arasında bir skor çıkar. Ayrıca kural tabanlı kontroller şişkin kasa, ortaklardan alacaklar, devreden KDV yükü, şüpheli alacaklar, kısa vadeli kredi bağımlılığı ve süregelen zarar gibi durumları işaretler. Özkaynak, sermaye ve kanuni yedeklerin yarısının altına inmişse TTK 376 kapsamında ön uyarı gösterilir; bu uyarı hukuki tavsiye değildir.

Gizlilik

Mizanınız yalnız raporu hazırlamak için tek bir istekte bellekte işlenir. Dosya diske kaydedilmez, kayıt dosyalarına yazılmaz, kuyruğa alınmaz; kullanım kaydında yalnız satır sayısı ve süre tutulur. Firma adınız dosyada geçse bile okunmaz. Yapay zekâ yorumu varsayılan olarak kapalıdır; işaretlerseniz yapay zekâya yalnız hesaplanmış oranlar ve yüzdesel dağılım gönderilir, tutar ve hesap adı gönderilmez.

Rapor yalnız mizandaki rakamlara dayanır ve kayıtların doğruluğunu denetlemez. Sonuçları mali müşavirinizle birlikte değerlendirmeniz önerilir.