Parti Büyüklüğü Optimizasyonu

Parti büyüklüğü nasıl hesaplanır?

MRP'de her malzemenin dönem dönem net ihtiyacı çıkar: bu hafta 120, gelecek hafta 80, sonraki hafta hiç, ardından 150… Her dönem ayrı sipariş vermek stok tutmaz ama hazırlık ya da sipariş maliyetini her seferinde öder. Birkaç dönemin ihtiyacını tek siparişte toplamak hazırlık maliyetini düşürür, fakat erken gelen malzeme depoda bekler ve elde tutma maliyeti doğurur. Parti büyüklüğü yöntemleri bu iki maliyeti dengeleyen sipariş planını arar.

Toplam maliyet = sipariş sayısı × S  +  Σ (dönem sonu stok × h)

S = sipariş ya da hazırlık maliyeti (₺)
h = birim başı dönemlik elde tutma maliyeti (₺)

Elde tutma maliyeti dönem sonunda depoda kalan stok üzerinden hesaplanır. Başlangıç stoğunuz varsa önce o tüketilir; yöntemler kalan net ihtiyaç üzerinde plan kurar. Yıllık elde tutma maliyetini biliyorsanız haftalık h için 52'ye, aylık h için 12'ye bölün.

Karşılaştırılan yöntemler

Örnek

Üç dönemin ihtiyacı 100, 50 ve 200 adet; sipariş maliyeti 100 ₺, elde tutma birim başı dönemde 1 ₺ olsun.

• Lot-for-lot: üç sipariş, stok yok → 300 ₺.
• Hepsini ilk dönemde almak: bir sipariş (100 ₺) + 250 ve 200 adetlik dönem sonu stokları (450 ₺) → 550 ₺.
• Wagner-Whitin: ilk dönemde 150 (ilk iki dönem), üçüncü dönemde 200 → iki sipariş (200 ₺) + 50 adet stok (50 ₺) = 250 ₺.

Wagner-Whitin'in mantığı şudur: bir siparişin kapsadığı son dönem k ise, k'ya kadar olan en ucuz plan, daha önceki bir t dönemine kadar olan en ucuz plan ile t'de verilip k'ya kadar kapsayan siparişin maliyetinin toplamıdır. Bu hesap dönem sayısının karesiyle büyür; 52 haftalık bir liste bile anında çözülür.

Hangisini kullanmalıyım?

Wagner-Whitin her zaman en düşük maliyeti verir; ancak gelecek dönemlerin ihtiyacı değiştikçe plan geriye dönük değişebilir. Silver-Meal ve parça-dönem dengeleme gibi sezgiseller yalnız ileriye baktığı için plan daha kararlıdır ve sonuç çoğu zaman optimumdan %1 ile %3 uzaktadır. Tedarikçinizin en az sipariş miktarı ya da koli ve palet katı varsa bu kuralları girin: siparişler büyütülür, fazlası sonraki dönemlere stok olarak taşınır. Kural varken Wagner-Whitin'in sonucu kısıtlı problemde kesin optimum değildir; araç bunu tablonun altında belirtir.

Talep yıl boyunca düzgünse dönemsel yöntemlere gerek yoktur; EOQ aracı daha basit ve yeterlidir. İhtiyaç mevsimsel, kampanyalı ya da sipariş bazlıysa bu araçtaki karşılaştırma gerçek tasarrufu gösterir.