Güvenlik Stoğu ve Yeniden Sipariş Noktası

Yeniden sipariş noktası ve güvenlik stoğu nasıl hesaplanır?

Stok yönetiminin iki temel sorusu vardır: ne zaman sipariş vermeli ve ne kadar sipariş vermeli. Yeniden sipariş noktası (ROP, Reorder Point) ilk sorunun cevabıdır: stok bu seviyeye indiğinde sipariş verilir. Sipariş verildikten sonra malın gelmesi zaman alır; ROP, o süre boyunca tüketilecek miktar ile beklenmedik durumlar için tutulan güvenlik stoğunun toplamıdır.

Tedarik süresi talebi = Ortalama günlük kullanım (d) × Tedarik süresi (LT)

Güvenlik stoğu (SS)   = z × √( LT × σd² + d² × σLT² )
                        σLT = 0 ise  z × σd × √LT
                        σd  = 0 ise  z × d × σLT

Yeniden sipariş noktası (ROP) = d × LT + SS

Burada σd günlük talebin standart sapması, σLT tedarik süresinin gün cinsinden standart sapması, z ise seçilen hizmet seviyesinin normal dağılımdaki karşılığıdır.

Örnek hesap

Bir malzemeden günde ortalama 40 adet kullanılıyor; günlük talebin standart sapması 12 adet. Tedarikçi ortalama 7 günde teslim ediyor, teslim süresi 2 gün sapabiliyor. Hedef hizmet seviyesi %95 (z = 1,645).

Tedarikçi her zaman tam 7 günde teslim etseydi (σLT = 0) güvenlik stoğu 53 adede, ROP 333 adede düşerdi. Aradaki 89 adet, tedarikçinin güvenilmezliğinin stok olarak bedelidir.

Hizmet seviyesi nasıl seçilir?

Hizmet seviyesi yükseldikçe güvenlik stoğu doğrusal değil, hızlanarak artar. Araçtaki tablo her seviyenin kaç adet ve yılda kaç lira ek maliyet getirdiğini yan yana gösterir; böylece "%99'a çıkmak kaça mal olur" sorusu rakamla cevaplanır.

Standart sapmayı bilmiyorsanız

Son 6 ile 12 dönemin tüketim miktarlarını araca yapıştırmanız yeterlidir. Araç ortalamayı ve örneklem standart sapmasını (n − 1) hesaplar, dönem uzunluğuna göre günlük değerlere çevirir. Değişim katsayısı 1'in üzerindeyse talep düzensizdir (bazı dönemler sıfır, bazıları çok yüksek); bu durumda normal dağılım varsayımı zayıf kalır ve araç sizi uyarır.

Testere dişi grafiği

Stok seviyesi sipariş geldiğinde yükselir, tüketildikçe düşer; grafikte testere dişi gibi görünür. ROP çizgisi siparişin verileceği seviyeyi, güvenlik stoğu çizgisi ise normal koşullarda hiç inilmemesi gereken tabanı gösterir. Stok sık sık güvenlik stoğunun altına iniyorsa ya talep tahmini ya da tedarik süresi gerçeği yansıtmıyordur.