Enerji ve Makine Amortisman Maliyeti

Enerji ve amortisman maliyeti nasıl hesaplanır?

Bir partinin maliyetinde iki kalem çoğu zaman tahminle geçilir: makinelerin tükettiği elektrik ve makinenin o parti için eskiyen kısmı. İkisi de hesaplanabilir. Bu araç her makine için tüketimi ve amortisman yükünü ayrı ayrı çıkarır, parti ve birim başına toplar. Ayrıca duraklamada açık bırakılan makinelerin, yani boşta çalışmanın maliyetini görünür kılar.

Çalışma enerjisi (kWh) = Nominal güç (kW) × Yük faktörü × Çalışma süresi (saat)
Boşta enerji (kWh)     = Nominal güç (kW) × Boşta güç oranı × Duraklama süresi (saat)
                         (makine duraklamada kapatılıyorsa 0)
Enerji maliyeti        = (Çalışma + Boşta) × ₺/kWh

Amortisman ₺/saat      = (Alış bedeli − Hurda değeri) / (Ömür × Yıllık çalışma saati)
Amortisman (parti)     = Amortisman ₺/saat × (Çalışma + Duraklama süresi)

Parti toplamı          = Σ enerji + Σ amortisman
Birim başına           = Parti toplamı / Parti büyüklüğü

Örnek hesap

45 kW gücündeki bir ekstrüder 1.200 adetlik parti için 6 saat çalışıyor, 1,5 saat duraklıyor ve duraklamada açık kalıyor. Yük faktörü %75, boşta güç oranı %20, elektrik 3,20 ₺/kWh. Makine 3.000.000 ₺'ye alınmış, hurda değeri 300.000 ₺, ömrü 10 yıl ve yılda 4.000 saat çalışıyor.

Boşta tüketim enerji faturasının %6,25'idir. Makine duraklamada kapatılsaydı enerji maliyeti 648,00 ₺'ye düşerdi.

Yük faktörü ve boşta güç oranı nereden bulunur?

Yük faktörü, makinenin çalışırken etiket gücünün ortalama yüzde kaçını çektiğidir. En doğru değer pano üzerindeki enerji analizöründen ya da pens ampermetre ölçümünden alınır. Ölçüm yoksa motor tahrikli makinelerde %70 ile %80, ısıtıcılı makinelerde (enjeksiyon, fırın) %50 ile %65 makul başlangıç değerleridir.

Boşta güç oranı, makine üretim yapmadan açık beklerken çektiği güçtür: hidrolik pompa, ısıtıcılar, soğutma ve kontrol panosu çalışmaya devam eder. Hidrolik preslerde ve enjeksiyon makinelerinde bu oran %30'u geçebilir.

Çok zamanlı tarife

Sanayi aboneleri gündüz, puant ve gece dilimlerinde farklı birim fiyat öder. Üç zamanlı tarifeyi seçip dilim fiyatlarını ve üretimin dilimlere dağılımını girerseniz araç ağırlıklı ortalama fiyatı kullanır. Üretimi puant saatlerinden kaydırmanın etkisini görmek için dağılımı değiştirip sonucu karşılaştırabilirsiniz.

Amortisman neden duraklama süresini de kapsar?

Makine bir partiye ayrıldığında, üretmese de başka iş için kullanılamaz. Bu yüzden amortisman yükü makinenin meşgul olduğu sürenin tamamına (çalışma artı duraklama) dağıtılır. Duraklama süresini kısaltmak yalnız enerji değil, amortisman payını da düşürür.

Karbon tahmini

Araç, tüketilen elektriği şebeke emisyon faktörüyle çarparak partinin yaklaşık karbon ayak izini de verir. Değer bilgilendirme amaçlıdır; resmî raporlama için enerji tedarikçinizin beyan ettiği faktör kullanılmalıdır.