Plaka ve Profil Fire / Verim Hesaplayıcı

Fire ve verim nasıl hesaplanır?

Levha ya da çubuk hâlinde alınan malzemenin tamamı ürüne dönüşmez. Kesim payı, kenar payı ve parçaların arasında kalan boşluklar fire olur. Verim, ürüne giren malzemenin satın alınan malzemeye oranıdır; fire oranı ise bunun tümleyenidir. Bu araç iki durumu ayrı ele alır: plaka (2B) kesimde sac, MDF, cam ve kontrplak gibi levhalara dikdörtgen parça yerleştirilir; profil (1B) kesimde alüminyum profil, boru, demir ya da kereste gibi çubuklardan belirli boylarda parça kesilir.

Plaka (2B) yerleşimi

Kullanılabilir alan  W' = W − 2 × kenar,   H' = H − 2 × kenar
Bir yönde sığan      n(L, l) = ⌊(L + kerf) / (l + kerf)⌋
Yönelim A            = n(W', w) × n(H', h)
Yönelim B            = n(W', h) × n(H', w)          (döndürme açıksa)
Levha başı parça     = en çok parça veren yerleşim
Verim                = parça sayısı × w × h / (W × H)
Gereken levha        = ⌈ihtiyaç / levha başı parça⌉
Parça maliyeti       = levha fiyatı / levha başı parça
Fire maliyeti        = levha fiyatı × fire oranı

Kesim payının (kerf) formülde neden toplandığını merak edebilirsiniz: n parça arasında n − 1 kesim vardır. L uzunluğa n parça sığması için n × l + (n − 1) × kerf ≤ L olmalıdır; iki tarafa bir kerf eklenince formül ortaya çıkar. Tek tip parçada araç iki yönelimi ve ana ızgaradan kalan şeride diğer yönelimle yapılan karma yerleşimi dener, en çok parça vereni seçer. Damar yönü önemliyse (ahşap kaplama, fırçalı paslanmaz) döndürme kapatılır.

Örnek: 2500 × 1250 mm levhadan 400 × 300 mm parça

Farklı ölçülerde parçalar varsa araç raf sezgiselini kullanır: parçalar boylarına göre büyükten küçüğe sıralanır ve levha üzerinde satır satır yerleştirilir. Bu sonuç yaklaşıktır; profesyonel nesting yazılımları genellikle %3 ile %8 daha iyi verim bulur.

Serbest şekilli parçalar: DXF ile lazer, plazma ve CNC yerleşimi

Parçalarınız dikdörtgen değilse (flanş, braket, pul, kavisli kapak) CAD programınızdan aldığınız DXF çizimini yükleyin. Dosya tarayıcınızda okunur; sunucumuza dosyanın kendisi değil, yalnız parça konturlarının koordinatları gider.

• Okunan çizimler: çizgi, yay, daire, elips, polyline (yaylı köşeler dahil), spline ve bloklar. Uç uca çizilmiş çizgi ve yaylar tek kontura birleştirilir.
• Parça ve delik: en dıştaki kapalı kontur parçadır; içindeki kapalı konturlar deliktir. Aynı ölçü ve alandaki parçalar tek satırda adetle toplanır, adetleri değiştirebilirsiniz.
• Birim: dosyadaki birim ($INSUNITS) okunur; çizim inç ya da cm ile çizildiyse birimi listeden değiştirin.

Yerleşim ızgara tabanlıdır: levha uzun kenarı boyunca ince hücrelere bölünür, parçalar büyükten küçüğe, her biri levhanın başına en yakın boşluğa ve en uygun yönde (0°, 90°, 180°, 270°; damar yönü önemliyse yalnız 0° ve 180°) yerleştirilir. İçbükey girintiler ve büyük parçaların delik içleri de kullanılır; kalan malzeme levhanın sonunda tek parça artık olarak kalır. Kesim payı kadar aralık bırakılır.

Verim         = Σ parça net alanı (delikler düşülmüş) / (levha sayısı × levha alanı)
Parça başı    = levha bedeli × levha sayısı × parça net alanı / Σ net alan

Ölçü listesini Excel'den yükleme

Dikdörtgen parçalar ya da profil kesimleri için ölçüleri tek tek yazmanız gerekmez: Excel (.xlsx) ya da CSV listenizi yükleyin. Başlık satırı varsa sütunlar adından tanınır (En / Genişlik, Boy / Uzunluk, Adet / Miktar); yoksa sütunlar sırayla alınır. "Örnek şablon" bağlantısı doğru sütun düzeninde boş bir dosya indirir. Dosya tarayıcıda okunur, sunucuya gönderilmez.

Profil (1B) kesim planı

Etkin boy     = stok boyu − baş ve son kesim payı
Alt sınır     = ⌈Σ (boy + testere payı) × adet / etkin boy⌉
Verim         = Σ boy × adet / (çubuk sayısı × stok boyu)
Fire (mm)     = çubuk sayısı × stok boyu − Σ boy × adet

Kesim planı First Fit Decreasing (büyükten küçüğe ilk uyan) yöntemiyle çıkarılır: parçalar uzundan kısaya sıralanır, her parça sığdığı ilk çubuğa konur, sığmazsa yeni çubuk açılır. Bulunan çubuk sayısı alt sınıra eşitse daha az çubukla kesmek mümkün değildir ve plan "optimum" olarak işaretlenir. 6.000 mm çubuktan 6 adet 2.100, 10 adet 1.450 ve 12 adet 850 mm parça (testere payı 5 mm) için alt sınır ve bulunan sonuç 7 çubuktur; verim %88,81 olur.

Çubuk sonunda belirlediğiniz eşikten (varsayılan 500 mm) uzun kalan uçlar kullanılabilir artık olarak ayrıca listelenir. Elinizde önceki işlerden kalan artıklar varsa bunları girin; araç önce onları kullanır, yeni çubuk ancak gerekirse açılır.

Fireyi azaltmak için

• Parça ölçülerinde birkaç milimetrelik esneklik varsa ölçüyü levhaya ya da çubuğa tam bölünecek şekilde ayarlayın.
• Farklı siparişlerin parçalarını aynı kesim planında birleştirin; karışık plan tek tip plandan çoğu zaman daha verimlidir.
• Lazer ve plazma kesimde kerf daha düşüktür; çok parçalı işlerde testereye göre fark belirginleşir.
• Artık parçaları stokta boylarıyla izleyin; atılan her uç, bir sonraki işte yeniden satın alınan malzemedir.